قبل از اسلیو معده (Sleeve Gastrectomy)، هدف فقط انجام چند آزمایش خون نیست؛ پزشک باید وضعیت عمومی بدن، کمبودهای تغذیهای، بیماریهای زمینهای و مناسببودن جراحی را بررسی کند. فهرست دقیق آزمایشها برای هر فرد متفاوت است.
۱. آزمایشهای خون
معمولاً آزمایشهایی برای بررسی موارد زیر درخواست میشود:
- CBC (شمارش کامل سلولهای خون): بررسی کمخونی و وضعیت سلولهای خونی
- قند خون ناشتا و HbA1c: بررسی دیابت و پیشدیابت
- چربی خون: کلسترول و تریگلیسرید
- عملکرد کبد: AST، ALT و سایر شاخصهای کبدی
- عملکرد کلیه: کراتینین و اوره
- الکترولیتها: مانند سدیم و پتاسیم
۲. بررسی کمبودهای ویتامینی و تغذیهای
چاقی به این معنی نیست که فرد کمبود ویتامین ندارد. به همین دلیل ممکن است پزشک موارد زیر را بررسی کند:
- آهن و فریتین
- ویتامین B12
- فولات
- ویتامین D
- کلسیم
- در بعضی افراد تیامین (B1)
اگر کمبودی وجود داشته باشد، معمولاً قبل از جراحی اصلاح آن اهمیت دارد.
۳. بررسی هلیکوباکتر پیلوری
بسته به شرایط فرد و پروتکل مرکز درمانی، ممکن است H. pylori بررسی شود.
این کار میتواند با آزمایش تنفسی، آزمایش مدفوع یا در صورت انجام آندوسکوپی با نمونهبرداری انجام شود.
اگر عفونت وجود داشته باشد، پزشک ممکن است قبل از جراحی درمان آن را توصیه کند.
۴. آندوسکوپی معده
آندوسکوپی برای همه افراد الزاماً یکسان نیست و بر اساس علائم، سابقه پزشکی و نظر پزشک انجام میشود.
در آندوسکوپی، پزشک میتواند مواردی مانند:
- زخم معده
- التهاب معده
- رفلاکس و آسیب مری
- فتق هیاتال
- پولیپ یا ضایعات معده
را بررسی کند.
اگر فرد رفلاکس شدید داشته باشد، نتیجه این بررسی میتواند در انتخاب نوع جراحی اهمیت داشته باشد؛ زیرا اسلیو در بعضی افراد میتواند رفلاکس را تشدید کند.
۵. نوار قلب (ECG)
برای بررسی وضعیت قلب، بهخصوص در افرادی که سن بالاتر، بیماری قلبی یا عوامل خطر قلبی دارند، ممکن است ECG انجام شود.
در صورت وجود عوامل خطر، پزشک ممکن است بررسیهای قلبی بیشتری درخواست کند.
۶. بررسی ریه و آپنه خواب
در افراد دارای چاقی، آپنه انسدادی خواب نسبتاً شایع است.
اگر فرد:
- خرخر شدید دارد
- هنگام خواب نفسش قطع میشود
- صبحها با سردرد بیدار میشود
- در طول روز خوابآلود است
ممکن است پزشک تست خواب (Sleep Study) درخواست کند.
در صورت وجود بیماری ریوی یا علائم خاص، آزمایشهای مربوط به ریه نیز ممکن است لازم شود.
۷. بررسیهای تصویربرداری
این قسمت برای همه افراد یکسان نیست.
بر اساس شرایط فرد ممکن است پزشک درخواست کند:
- سونوگرافی شکم، بهخصوص برای بررسی کبد چرب و کیسه صفرا
- عکس قفسه سینه
- سایر تصویربرداریها در صورت وجود علائم یا بیماری زمینهای
۸. ارزیابیهای مهم قبل از عمل
علاوه بر آزمایشها، معمولاً ارزیابیهای دیگری هم انجام میشود:
🥗 متخصص تغذیه
برای آموزش رژیم قبل و بعد از عمل و بررسی عادات غذایی.
🧠 ارزیابی روانشناختی
برای بررسی آمادگی فرد برای تغییرات دائمی سبک زندگی و الگوی غذا خوردن.
💊 بررسی داروها
پزشک باید بداند بیمار چه داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرف میکند؛ بعضی داروها ممکن است نیاز به تغییر یا تنظیم داشته باشند.
🩺 ارزیابی بیهوشی
متخصص بیهوشی وضعیت کلی بیمار و خطرات احتمالی بیهوشی را بررسی میکند.
خلاصه آزمایشها و بررسیهای رایج
| بررسی | هدف |
|---|---|
| CBC | بررسی کمخونی |
| قند ناشتا + HbA1c | بررسی دیابت |
| چربی خون | بررسی ریسک متابولیک |
| آنزیمهای کبدی | بررسی کبد |
| اوره و کراتینین | بررسی کلیه |
| الکترولیتها | بررسی سدیم، پتاسیم و… |
| آهن و فریتین | بررسی کمبود آهن |
| B12 و فولات | بررسی کمبود ویتامین |
| ویتامین D و کلسیم | وضعیت استخوان و تغذیه |
| H. pylori | بررسی عفونت معده |
| ECG | ارزیابی قلب |
| آندوسکوپی | بررسی معده و مری در افراد منتخب |
| تست خواب | بررسی آپنه خواب در افراد مشکوک |
| سونوگرافی شکم | بررسی کبد و کیسه صفرا در صورت نیاز |
⚠️ نکته مهم
لازم نیست همه افراد تمام این آزمایشها را انجام دهند. فهرست نهایی بر اساس سن، BMI، بیماریهای زمینهای، علائم گوارشی، داروهای مصرفی و پروتکل جراح تعیین میشود.
اگر قرار است اسلیو انجام دهید، وجود رفلاکس شدید، زخم معده، هلیکوباکتر، دیابت یا آپنه خواب میتواند روی آمادهسازی و حتی انتخاب روش جراحی تأثیر بگذارد.
