سوءهاضمه (Dyspepsia) یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است و معمولاً به مجموعهای از علائم در ناحیه بالای شکم (ناحیه معده) اطلاق میشود.
علائم سوءهاضمه
شایعترینها:
- سوزش یا درد/تیرکشیدن بالای شکم
- نفخ
- احساس پری زودرس هنگام غذا خوردن
- تهوع
- آروغ، سوء هاضمه بعد از غذا
- گاهی تغییر در اشتها
سوءهاضمه الزاماً سرطان نیست؛ خیلی وقتها علتهای قابل درمان مثل گاستریت، H. pylori، یا مشکلات عملکردی (functional dyspepsia) دارد.
علل شایع سوءهاضمه
- H. pylori (عفونت مزمن)
- گاستریت یا تحریک مخاط معده
- رفلاکس معده/مری (اگر علائم شبیه سوزش سر دل باشد)
- مصرف NSAIDها مثل ایبوپروفن/ناپروکسن (میتواند معده را تحریک کند)
- استرس و سوء عملکرد گوارشی (functional dyspepsia)
- گاهی اختلالات کیسه صفرا یا پانکراس (کمتر، اما بسته به علائم)
چه زمانی باید سریعتر به پزشک مراجعه کرد؟ (علامت هشدار)
اگر هرکدام از اینها دارید یا شروع تازه پیدا کرده:
- کاهش وزن بیدلیل
- کمخونی یا ضعف شدید
- استفراغ مکرر یا استفراغ خونی
- مدفوع سیاه (قیری) یا خون در مدفوع
- دشواری یا درد هنگام بلع
- شروع علائم در سن بالاتر (مثلاً معمولاً بالای ۵۰ سال) یا بدتر شدن پیشرونده
معمولاً پزشک چه بررسیای میکند؟
بسته به سن، شدت علائم و وجود علائم هشدار:
- تست H. pylori (مدفوع یا تست تنفسی)
- اگر لازم باشد آندوسکوپی فوقانی (EGD)
- گاهی آزمایش خون (برای کمخونی) یا بررسیهای دیگر
اقدامات اولیهای که اغلب کمک میکند
- وعدههای کوچکتر و آهسته خوردن
- پرهیز از غذاهای محرک: چرب/سرخکردنی، تند، قهوه، نوشابه گازدار
- پرهیز یا محدود کردن سیگار و الکل
- اگر داروی NSAID مثل ایبوپروفن مصرف میکنید: با پزشک درباره جایگزین صحبت کنید
- خوابیدن بلافاصله بعد از غذا را به تعویق بیندازید (حداقل ۲–۳ ساعت)
